Globalny System Pozycjonowania (GPS)
Rysunek 1: Odbiornik Precise Lightweight GPS Receiver używany przez Bundeswehrę
Rysunek 2: Orbity satelitów GPS wokół Ziemi
Rysunek 2: Orbity satelitów GPS wokół Ziemi
GPS (Global Positioning System) jest globalnym systemem nawigacji satelitarnej służącym do określania położenia, prędkości oraz dokładnego czasu. Często używana jest również nazwa NAVSTAR GPS (Navigation System with Timing and Ranging). System działa w pełni od połowy lat dziewięćdziesiątych i jest stale rozwijany. GPS nadaje kilka rodzajów sygnałów nawigacyjnych, z których najbardziej znane są kod C/A przeznaczony dla użytkowników cywilnych oraz kod P(Y) dostępny dla uprawnionych użytkowników wojskowych.
Konstelacja GPS składa się z co najmniej 24 aktywnych satelitów rozmieszczonych na sześciu płaszczyznach orbitalnych. Ich orbity są nachylone pod kątem około 55° względem równika i przebiegają na wysokości około 20 200 km. Każdy satelita wykonuje pełny obieg Ziemi w czasie około 12 godzin. Taki układ zapewnia, że niemal w każdym miejscu na świecie jednocześnie dostępne są sygnały z co najmniej czterech satelitów, co jest niezbędne do dokładnego wyznaczenia położenia i czasu.
Każdy satelita nieprzerwanie transmituje swój identyfikator, dokładne parametry orbity oraz sygnał czasu generowany przez pokładowy zegar atomowy. Odbiornik GPS porównuje chwilę nadania z chwilą odbioru sygnału i na podstawie czasu propagacji oblicza odległość do każdego satelity. Łącząc pomiary z co najmniej czterech satelitów, odbiornik wyznacza swoje trójwymiarowe położenie oraz jednocześnie koryguje błąd własnego zegara.
Rysunek 3: Schemat blokowy odbiornika GPS
Rysunek 3: Schemat blokowy odbiornika GPS
Rysunek 3: Schemat blokowy odbiornika GPS
Kod C/A
Kod C/A (Coarse/Acquisition) jest transmitowany na częstotliwości nośnej L1 wynoszącej 1575,42 MHz. Składa się z pseudolosowej sekwencji (PRN – Pseudo Random Noise) wykorzystywanej do modulacji sygnału. Każdy satelita GPS nadaje własny kod PRN, dzięki czemu odbiornik może jednocześnie rozróżniać sygnały wielu satelitów pracujących na tej samej częstotliwości nośnej.
Rysunek 4: Fragment kodu C/A transmitowanego przez satelitę GPS
Ten sam kod PRN jest generowany również w odbiorniku GPS. Korelacja pomiędzy sygnałem odebranym i lokalnie wygenerowanym pozwala określić opóźnienie propagacji, a tym samym odległość do satelity. Oprócz kodu PRN każdy satelita przesyła komunikat nawigacyjny zawierający parametry orbity, poprawki zegara oraz inne informacje niezbędne do wyznaczenia położenia.
Kod P(Y)
Użytkownicy cywilni mają dostęp wyłącznie do usługi Standard Positioning Service (SPS). Szyfrowany wojskowy kod P(Y) jest przeznaczony dla uprawnionych użytkowników i zapewnia większą odporność na zakłócenia oraz fałszowanie sygnału. Bundeswehra korzysta z tej usługi na podstawie porozumień międzynarodowych.
Rysunek 5: Odbiornik Precise Lightweight GPS Receiver w systemie obrony przeciwlotniczej ROLAND
Kod P(Y) jest transmitowany na częstotliwości nośnej L2 wynoszącej 1227,60 MHz. Jego pseudolosowa sekwencja jest znacznie dłuższa i ma dużo większą szybkość chipów niż kod C/A, co umożliwia dokładniejszy pomiar czasu propagacji sygnału. W połączeniu z odpowiednimi odbiornikami wojskowymi zapewnia wyższą dokładność, odporność i niezawodność wyznaczania położenia.