www.radartutorial.eu www.radartutorial.eu Radar Temelleri

A-Ekran

Resim 1: Bir A-ekranın yürütme zamanı- ve menzil ölçümünün çalışma prensibi

Resim 1: Bir A-ekranın yürütme zamanı- ve menzil ölçümünün çalışma prensibi

A-Ekran

Görüntülenecek bilgi türüne bağlı olarak bir radarın görüntüleme aygıtları farklı çalışabilir. Buna en basit örnek, bir osiloskop ekranına benzeyen, genlik sapmalı (deflection modulated) A-ekrandır. Bu tür ekranda sadece hedefin menzili (istisnai durumda kimliği de) görüntülenir. Azimut açısını görüntülemek için antenin dönüşüne bağlaşık bir ilave ekran gerekir. Normal olarak A-ekran görüntüleme için bir katot ışınlı tüp kullanır. Saptırma, yatay saptırma plakasına uygulanan testere dişi biçimli bir darbe ile sağlanır. Darbenin uzunluğu (yani saptırma süresi) menzilin büyüklüğünü tayin eden bir ölçüttür (etkileşimli blok şemasına bakınız).

Ölçekli bir görüntü, elektromanyetik dalgaların boşlukta yayılma hızı (burada, evet, ışığın boşlukta yaklaşık yayılma hızı c0), ekranın yatay saptırma demetinin yarı hızına olan oranı sabit iken elde edilebilir. Yatay saptırma gerilimi olabildiğince doğrusal tırmanan testere dişi biçimli bir darbedir. Eğer saptırma süresi elektromanyetik dalgaların yayılma süresinin en büyük değerine eşitse, o zaman en büyük menzil de bir A-ekranda görüntülenebilir. Saptırma süresindeki bir azalma ölçeğin değişmesine yol açar ve sonuçta menzil sadece parçalar halinde görüntülenir.

Saptırma (ve dolayısıyla süre ölçümü) gönderim darbesinin daima yükselen cephesinde (rising edge) başlar. Dubleks aygıt hiçbir şekilde bir ideal anahtar değildir, bu nedenle gönderilen güçlü enerjinin kuvvetle zayıflatılmış bölümünün küçük bir kısmı bile çok hassas alıcı girişine ulaşabilir ve genellikle A-ekranda görüntülenir. Bu darbe aynı zamanda alıcıyı ayarlamakta da kullanılabilir. Bir ölçü aksesuarı vasıtasıyla bu darbenin bir bölümü alınır, ilaveten kontrol edilebilir şekilde geciktirilir ve alıcı girişine yeniden beslenir. Böylece, alıcının zamana bağımlı otomatik kazanç kontrolü aktif değilse bir özel kontrol darbesi ile bir uzak menzilden alıcıya müdahale ederek düzeltmek mümkün olur.

Günümüzde A-ekran artık önemini kaybetmiştir. Eski tip analog radarlarda daha ziyade kontrol osiloskobu olarak halâ kullanılmaktadır. Hedefe ait işaretlerin, video işaretler yerine artık yalnızca sayısal veri kelimelerle ifade edilebilmesinden ötürü modern radarlarda A-ekran kullanımının anlamı kalmamıştır. Sayısal işaretler için bir eşzamanlı işaret elde etmek mümkün değildir. Bunlar sadece dâhili olarak tetiklenebilir. Bu yüzden bir basit osiloskop ile bir bit dizisini analiz etmek mümkün değildir. Tek söyleyeceğimiz şey: eğer sayısal bir işaret mevcut ise sürücü katının bu sayısal işareti mutlaka işleyeceğidir.

Bununla beraber, istisnai durumlarda radar sistem yazılımı, güncel radar verilerinden faydalanarak bir bilgisayar monitöründe A-ekranı yaratabilir. Bu resim özellikle eğitim amaçlı olarak kullanılır. Radar operatörleri bu resme bakarak radar aygıtının göreve hazır olup olmadığını da bir bakışta anlayabilirler.

A- Ekran resim galerisi
A-Scope

Resim 2: Rus yapısı „Spoon Rest“ VHF-radarının ekranındaki kontrol darbesi 42 km menzilde bulunan bir hedefi gösteriyor.

Eşzamansız (asynchronous) seri sayısal sözcükleri bir kontrol osiloskobunda algılama denemesi.

Resim 3: Eşzamansız (asynchronous) seri sayısal sözcükleri bir kontrol osiloskobunda algılama denemesi.

Resim 4: Sayısal verilerden dönüştürülmüş analog işaretler; görüntü Birincil Radar Eğitim Setinden alınmıştır.