Şekil 1: Kıyı gözetleme radarı Coast Watcher 100, © 2016 Thales
Bir kıyı gözetleme radarı (ayrıca kıyı radarı veya kıyı izleme radarı olarak da adlandırılır), kıyı bölgesinde gözetleme, güvenlik ve seyrüsefer amacıyla kullanılan özel bir radar sistemidir. Başlıca görevi kıyıya yakın deniz alanlarındaki gemileri, küçük tekneleri veya diğer nesneleri algılamak, konumlarını belirlemek ve izlemektir.
Kıyı gözetleme radarlarının mümkün olduğunca iyi bir ayırma yeteneğine sahip olması gerekir, böylece kıyı çizgisine yakın küçük tekneler, hatta tek tek yüzücüler bile algılanabilir. Genellikle ters cosecant² anten diyagramına sahip antenler kullanılır. Böylece su yüzeyinin mümkün olduğunca eşit biçimde aydınlatılması ve yüksek bir konuma yerleştirilen antenlerde sıkça oluşan ölü bölgenin küçültülmesi sağlanır.
Gerekli menzil genellikle kısa ve orta mesafelerle sınırlıdır, çünkü radar ufku Dünya’nın eğriliği nedeniyle sınırlı kalır. Kullanılan frekans aralığı S bandından Ku bandına kadar uzanır. Daha düşük frekanslar gerekli ayırma yeteneğini sağlamaz. Daha yüksek frekanslar ise kötü hava koşullarında aşırı derecede zayıflar.
Geçmişte bu radarlar ağırlıklı olarak taktik askerî amaçlarla kullanılmış ve saldıran gemiler ile teknelerin yanı sıra son derece alçaktan uçan uçakların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Günümüzde kıyı gözetleme radarları daha çok kaçakçı teknelerinin ve yasa dışı sınır geçişlerinde kullanılan teknelerin tespitinde kullanılmaktadır. Ayrıca deniz kazalarında hayatta kalan kişilerin bulunmasına ve acil durumlara müdahaleye destek sağlarlar. Liman bölgelerinde gemi trafik kontrol radarı olarak da kullanılabilirler.
Yazar: Christian Wolff, Almanca metinden çeviri: Zafer Yener