www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Diyot Uygulamaları

Pozitif çıkış gerilimi veren basit yarı-dalga doğrultmaç
Resim 1: Pozitif çıkış gerilimi veren basit yarı-dalga doğrultmaç

Yarıiletken diyotların doğrultucu olarak kullanılması yanında, henüz bahsetmediğimiz çok sayıda başka uygulamaları da bulunmaktadır. Bunlardan bazıları:

Negatif çıkış gerilimi veren basit yarı-dalga doğrultmaç
Resim 2: Negatif çıkış gerilimi veren basit yarı-dalga doğrultmaç

Dalgalı akım doğrultucu diyotlar

pn-kavşağının en önemli uygulaması doğrultucu diyotlar olarak kullanılmasıdır. Basit bir pn-kavşağı kendisine uygulanan değişik gerilim polariteleri için farklı iç dirençler gösterirler. Doğru ön gerilimleme sırasında düşük direnç gösterdiğinden akım rahatlıkla akar, tersi durumda yüksek direnç gösterir ve akım akamaz. İşte bu özelliği nedeniyle pn-kavşağı doğrultucularda kullanılır. Resim. 1 ve 2 de, bir dalgalı akım kaynağı, bir diyot ve yük direncinden meydana gelen basit bir doğrultmaç görülüyor.

Devredeki T1 transformatörü dalgalı akım kaynağıdır ve gerilimi sekonderinde daha düşük bir gerilime çevirir (burada böyle), CR1 diyotu doğrultma yapar. RL yük direncinin iki görevi vardır: Geçen akımı sınırlar ve doğrultulmuş gerilim üzerinden alınır.

Yük direnci hakkında biraz durmamız lazım: Yük direnci akım çeken bir parçadır. Bu parça salt bir direnç olabildiği gibi, bir basit veya karmaşık elektronik devrede olabilir.

Transformatörün sekonder sargısının üst ucu, pozitif yarı dalga süresince toprağa göre pozitif bir gerilime sahiptir. Bu durumda diyot doğru yönde ön gerilimlenir, kıtlık bölgesi daralmıştır, iç direnci azalmıştır. Böylece akım diyot, yük direnci ve transformatör sargısı üzerinden akar. Çıkış gerilimi yük direnci üzerinden alınır.

Negatif yarı dalgada bu sefer sargının üst ucu toprağa göre negatif gerilimdedir. Diyot ters yönde ön gerilimlenir. Kıtlık bölgesi genişlemiş ve iç direnç artmıştır. Dolayısı ile devreden ancak ihmal edilebilir bir sızıntı akımı akabilir. Pratik olarak yük direnci üzerinde gerilim meydana gelmez.

Sadece pozitif yarı dalga süresince akım akar. Çıkışta, pozitif yarı dalga süresince yük direnci üzerinde saniyede 50 defa tekrarlanan dalga biçimi oluşur. Negatif yarı dalga süresince çıkış pratik olarak sıfır gerilimdedir.

Resim. 2 de görüldüğü gibi diyot yönü ters çevrilirse, ilk pozitif yarı dalga süresince akım akmaz ve çıkış pratik olarak sıfırdır. Negatif yarı dalga sırasında akım akar ve resimdeki dalga biçimi çıkışta görülür. Akımın sadece pozitif veya negatif yarı dalga boyunca akabilmesi nedeniyle bu doğrultuculara yarı dalga doğrultucu denilir.