www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Senkro

Resim 1: Senkro bir minyatür üç fazlı bir motor gibidir. (Çapı: 1½ inç).

Resim 1: Senkro bir minyatür üç fazlı bir motor gibidir. (Çapı: 1½ inç)

Senkro

Senkro (açı bildirici, İngilizce: synchro) yapı olarak bir üç fazlı elektrik motoruna benzemesine rağmen „açısal konum bildirici döner transformatör” adı işlevine en uygun olanıdır. Anten platformlarının açısal konumlarını bildirmek için kullanılır.

Resim 2: Belirteç devresinde ki senkro sistem

Belirteç devresi: Hemen hemen türdeş iki senkro cihaz beş iletkenle birbirlerine paralel bağlıdır. (üçgen bağlı bir AC motor gibi) Her ikisininde rotoru alternatif besleme gerilimi altındadır.
Senkro alıcısı
Senkro vericisi

Resim 2: Belirteç devresinde ki senkro sistem

Rotor bir gerilim kaynağından beslenir (çoğunlukla 110 V, 400 Hz lik). Rotor, 120° açı farkıyla yerleştirilmiş verimliliği rotorun o anki açısına bağlı, stator sargıları ile birlikte bir transformatörü oluşturur. Bu sebeple üç genliğin birbirlerine oranı o anki açı değerine bağlıdır. Senkro vericinin statoru senkro alıcınınkine paralel bağlıdır. Alıcının rotoru en küçük manyetik direncin sağlandığı konumu alacak şekilde döner.

Maalesef bu basit düzen her zaman kullanılamaz. Bu tür bağlantı daha ziyade dönerken fazla mekanik dirençle karşılaşmayan ibreli tip aletler için uygundur. Aksi takdirde mekanik kuvvetin bir servo motor tarafından yükseltilmesi gerekir.

Servo motor bulunan bir senkro sistemde yine aynı prensip kullanılır.

Hata gerilimi

Resim 3: Servo devreli senkro sistem

Servo devresi: Yukarıdakine benzer, ancak sadece stator sargıları paralel bağlıdır. Verici senkroya yine besleme gerilimi bağlıdır. Alıcı senkro bir servo motoru hareket ettirir. Alıcı sekro rotorunda oluşan hata gerilimi bir yükselteç ile yükseltilir ve servo motoru döndürmesi sağlanır.
Hata gerilimi

Resim 3: Servo devreli senkro sistem

Bağlı devrenin (senkro alıcı) besleme gerilimi bir hata gerilimi olarak alınır, yükseltilir ve servo motora beslenir. Servo motor daima hata gerilimi en az değere inene kadar rotoru döndürür. Kontrol senkroları topçu bataryaları, radar antenleri ve füze rampaları gibi ağır yükleri çevirmekte kullanılır.

Eğer yollanacak verilerin kapsadığı aralık küçük ise tek hızlı sistemler yeterli hassasiyeti sağlar. Yok eğer veriler geniş aralıkta bulunuyor ve sistem hassasiyeti çok önem taşıyorsa, o zaman tek hızlı sistem yetersiz kalır ve daha uygun bir sistemin kullanılmasını gerekir. Tek-hızlı sistemin 1-hızdan 36-hıza yükseltilmesi ile daha fazla hassasiyet sağlanır. Bir temel çift-hızlı senkro sistem iki verici ve iki alıcıdan meydana gelir. Bu sistemin iki hızı sıkça hızlı ve yavaş, yüksek ve alçak, veya en çok ince ve kaba olarak adlandırılır. Sıkça servo sistemin hassasiyetini arttırmak için, birisi 1:25 veya 1:36 dişli aktarım oranlarından biri ile çalışan hassas kanal, 1:1 oranlı bir kaba kanalın hata gerilimi ile örtüştüğü iki sistem kullanılır.

Resolver

URef
η·URef ·sin ϑ
η·URef ·cos ϑ

Resim 4: Resolver

Sinüs / kosinüs senkro: Bu cihaz yine bir üç fazlı bir motora benzer, fakat birbirine 90° açı farkıyla yerleştirilmiş iki adet alan sargısına sahiptir.
URef
η·URef ·sin ϑ
η·URef ·cos ϑ

Resim 4: Resolver

Örneğin, senkro geriliminden doğrudan bir X-Y sapması istenen (bir ekranın saptırma bobinleri gibi) başka uygulamalarda, senkro vericide birbirlerine göre 90° açıyla yerleştirilmiş, sinüs/kosinüs gerilimi üreten iki adet stator sargısı yer alır:

Bu senkro işlevine resolver denir. Eski elektromekanik analog hesaplayıcılarda bu sistem sinüs- ve kosinüs fonksiyonlarını hesaplamak için kullanılırdı.