www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Radar imzaları

Resim 1: New York’ta kar fırtınası (Kaynak: NOAA)

Resim 1: New York’ta kar fırtınası (Kaynak: NOAA)

Radar imzaları

Meteorolojik olaylar her bir meteoroloji radarında farklı bir karakterde görünürler. Bu meteorolojik olaylar kar fırtınasından başlayarak, çok küçük büyüklükteki yerel fırtınalara kadar değişik geniş bir kapsamda yer alır. Tropik fırtınalar yaklaşık bu iki örnek arasına denk düşen kendine özgü karakteristiklerine sahiptir.

Resim.1 deki düşen yağışlar nerdeyse tüm ekranı doldurmaktadır. Görüntülenen yansıtırlıklar ABD nin doğu sahillerinde meydana gelen bir kar fırtınasına aittir. Yağış yoğunluk değişimi azdır, ancak dar koyu bantlar çok kuvvetli yağışlarında var olduğunu göstermektedir. Resmin sol tarafında yer yüzeyi ile yüksekteki bulutlar arasındaki dikey kesitte renklendirilmiş bir yansıtırlık çizelgesi görülmektedir.

Kararlı topuz biçimli herhangi bir bilgi içermeyen sektör radar yakınındaki bir engel (kule) nedeniyle oluşmuştur. Bu arada yabancı bir radar aygıtı çok kısa süreli yıldırım gibi çakan (bu alınan bir parazit sinyaldir) bir sektöre sebep olmaktadır.

Taşınımlı Yağış

Taşınımlı yağış (convective precipitation) çok şiddetli ve kısa bir zaman süresi içinde oluşan bir yağış tipidir ve bu yağışa sık sık şiddetli boralarda eşlik eder. Yağış bölgesi yerel dar bir bölgedir. Radar resminde görünen yüksek yansıtırlıklar ve aşırı yağış miktarları taşınımlı yağış sisteminin karakteristik özelliğidir. Keza 10 km den daha fazla bir yüksekliğe ulaşan taşınımlı derin bulutların Resim. 2 de karakteristik hücre yapısı kolayca fark edilebilmektedir.

Çok yüksek yağış yoğunlukları nedeniyle taşınımlı sistemler su baskını, sel ya da dolu yağışı gibi tehlikelere yol açabilirler.

Resim 2: Soldaki rresimde bir fırtınanın yansıtırlığı ve sağdaki resimde ise aynı fırtınanın kasırgaya dönmüş hali (Kaynak: NOAA)

Resim 2: Soldaki rresimde bir fırtınanın yansıtırlığı ve sağdaki resimde ise aynı fırtınanın kasırgaya dönmüş hali (Kaynak: NOAA)

Resim 3: Bir fırtınanın oluşturduğu bir süper hücre (yuvarlak ve girdap şeklinde bulut tabakası) (Kaynak: NOAA)

Resim 3: Bir fırtınanın oluşturduğu bir süper hücre (yuvarlak ve girdap şeklinde bulut tabakası) (Kaynak: NOAA)

Resim.2 nin sağ tarafında Doppler radyal hızı yer almaktadır. Bu bölgede kırmızı-yeşil bir burgaç görmekteyiz. Radar yönünde beyaz çember içinde kırmızı ve yeşil bölgeler arasında yer alan rüzgârın hızı koyu kırmızı bir çizgiyle gösterilmiştir ve bu yön resmin sağ kenarında yer alan yeşil renkli radardan uzaklaşan yöndür. Bu arada kalan yerde radyal hız sıfır olmalıdır. Bir boranın çapı 10 m ile en fazla 1 km arasındadır. Resimdeki dönme (rotasyon) ise birkaç kilometrelik çapa sahiptir. Bu haliyle bir bora değildir, ancak sonradan boraya dönüşebilir.

Resim.3 bir fırtınadaki yükseklik kesitini göstermektedir. Bir katman biçiminde (mutedil yoğunlukta, düzgün dağılmış ve uzun süreli) bir yağış aksine burada yansıtırlığın dikeyde ve yatayda çok kuvvetli değiştiğini görüyoruz.

Sağ sayfada üst kısımda kırmızı renkli bir kuvvetli yağış bölgesi görülmektedir, altta ise yağış yoktur. Bu, bu hücredeki yukarı yönlü bir kuvvetli hava akımının bir karakteristik imzasıdır. Gerçekte su yukarı yönlü hava akımının üst katmanının da yoğuşur. Suyun sıcaklığı komşu ortama göre daha fazladır.

Bu meteorolojik olayların radarla çok iyi algılanabilmesi meteorologlara tehlike uyarılarını zamanında yapabilme imkânını vermektedir.

Resim.4: Bir uçağın meteoroloji radarında 1999 yılında kaydedilen Lenny Kasırgasının resmi (Kaynak: NOAA)

Resim.4: Bir uçağın meteoroloji radarında 1999 yılında kaydedilen Lenny Kasırgasının resmi (Kaynak: NOAA)

Tropik Kasırgalar

Tropik kasırgalar hem yerel (taşınımlı) fırtınaların hem de çoğu hava cephelerinin özelliklerine sahiptir. Yansıtırlık sağanak yağışın meydana geldiği sarmal (spiral) kolu boyunca kuvvetle değişir. Birkaç yüz kilometre yarıçapta etkili olan bir tropik kasırga radar ekranının tamamını kaplayan bir hava olayıdır.

Resim.4 de bir arama uçağının pilot kabininden kaydedilmiş radar resminin merkezinde tropik kasırga açık bir şekilde görülmektedir. Bu yağışın bulunmadığı göze benzeyen bir bölgedir. Bu boş merkezin etrafı kuvvetli yağış olduğunu gösteren kırmızı renkli sarmal biçimli bir bölge ile çevrilmiştir.