www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Neden S Modu?

Resim 1: Mod S transponderinin yanıtı (altta) karşılık bir eski transponderin yanıtı (üstte)

Mod S transponderinin yanıtı (altta) ve bir eski transponderin yanıtı (üstte)

Resim 1: Mod S transponderinin yanıtı (altta) ve bir eski transponderin yanıtı (üstte)

Neden S Modu?

Günümüzde ki sistemlerde uçakların kimliği Mod A ile belirlenmektedir. Bu kod sistemi yer istasyonunca atanan ve pilot tarafından çalıştırılan bir dinamik kod sistemidir. Normal olarak aynı uçağa rotası üzerinde geçtiği farklı görev bölgelerinde değişik kontrol merkezlerince farklı kodlar atanır.

Mod A ile kodlama sisteminde 4096 değişik şifreleme mümkündür, hava trafiğinin gittikçe artması nedeniyle sınırları belirlenmiş bir hava trafik bölgesinde bir uçağa tek bir kod atamak git gide zorlaşmaktadır. Ve uçakların her birine tek kod atamak mümkün olamadığından, iki uçağın birbiri ile karıştırılması ve hatalı talimatlar verilmesi gibi tehlikelerde ortaya çıkmaktadır.

Bu sebeple ICAO (Uluslarası Sivil Havacılık Örgütü) tarafından her bir uçağın transponderine 24 bitlik adres atanmasına imkan veren Mod C sistemini tanımlayan program bir daha değiştirilmeyecek şekilde (hard wired) kurulur, bireysel şifrelerin girilmesi olanağı tanınır.

Mod S şunlara olanak sağlar:

Mod S iki türlü iletişim servisini destekler (Mod S alt şebeke)

Air Traffic Network
ATN-Router
ATN-Router
Subnetwork
Mode S Pocket Layer
ADLP
GDLP
SSR-System
Mode S Link Layer
Transponder
Interrogator
ISO 8201
ISO 8201
SSE
SSE

Resim 2: Mod S işlevsel hiyerarşik katmanlar

Air Traffic Network
ATN-Router
ATN-Router
Subnetwork
Mode S Pocket Layer
ADLP
GDLP
SSR-System
Mode S Link Layer
Transponder
Interrogator
ISO 8201
ISO 8201
SSE
SSE

Resim 2: Mod S işlevsel hiyerarşik katmanlar

Air Traffic Network
ATN-Router
ATN-Router
Subnetwork
Mode S Pocket Layer
ADLP
GDLP
SSR-System
Mode S Link Layer
Transponder
Interrogator
ISO 8201
ISO 8201
SSE
SSE

Resim 2: Mod S işlevsel hiyerarşik katmanlar

Mod S sisteminin hiyerarşik katmanların tanımı yandaki resimde gösterilmektedir. Basit bir anlatım ile: Mod S sistemi, uçaktaki transponder ile yer istasyonundaki ikincil radar arasında ki iletişimin temel protokolü olarak tanımlanır.

Mod S spesifik protokolü ve servisleri bilgilerin bir özel lokal SSE (Specific Services Entity) arayüzü vasıtasıyla değiş tokuş ediebilmesi nedeniyle tüm ATN (Aeronautical Telecommunication Network) şebekesinin hazır olmasını zorunlu kılmamaktadır. Mod S sorgusu içinde ki bilgilerin lokal fonksiyonlara geçirilmesi bu arayüz ile sağlanır.

Tüm üç hiyerarşik katmanın standardı ICAO standartlarında tanımlanmıştır. (Ek Cilt III, Bölüm 9, Ek 71ff).

Bu standartta şunlar kararlaştırılmıştır:

„Bireysel SSR Mod S adresi, ICAO veya bir resmi veya diğer bir genel yetkisi bulunan kayıt dairesi tarafından atanan mümkün olabilecek değişik 16.777.214 adet 24 bitlik adreslerinden biri olmalıdır.”

Her bir dairenin 24 bitlik adresin önünde yer alan kendine özgün tanıtıcı karakterleri bulunur. Daire bundan sonra bağımsız olarak takip eden bitleri uçağın kayıtlı bireysel adresine yerleştirir.

Farklı ülkelerin farklı sayıda mümkün bireysel kodları bulunur. Örneğin, Almanya, İngiltere ve Kuzey İrlanda'nın her biri 262.144 kayıt, buna karşılık Avusturya 32.768 adet kayıt yapabilir. ABD de kod kayıt kapasitesi 1.048.576 adettir.

Türkiye 24 bitten dokuz adedini ön blokta kullanır, diğer 15 bit ile 32.768 değişik adresleme yapar. Bir Türk kayıt formatı aşağıda ki gibidir: 010010 - 111 - xxx xxxx xxxx xxxx .