www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Binişme/Binişme Giderme

[„Binişme” sinyallerin birbiri üstüne binişerek bozulmasıdır, İngilizcesi „Garbling”;
„Binişme Giderme” ise bu olumsuzluğun telafisidir, İngilizcesi „Degarbling”.]

Bir Mk X-a sisteminde ki bir yanıt telegramının uzunluğu yaklaşık 20,3 µs dir. Bu, sürede bir elektromanyetik dalga 3 km yol alır. Yönlü bir antenin algılama bölgesinde aralarında 3 km radyal açıklık bulunan iki yada daha fazla sayıda uçan hedef yer aldığında bu hedeflerden gelen yanıt telegramları kısmen birbiri ile karışır. Bu olaya "binişme" veya kod karışıklığı adını veririz.
Binişmenin temelde iki türü bulunur:

Tarama zamanları çakışmayan iki yanıt birbiri üstüne bindiği zaman eşzamanlı olmayan binişme dediğimiz bir binişme meydana gelir. Böyle yanıtlar birbirinden ayrılamaz ve kodları çözülemez.

Resim 1: Eşzamanlı binişme.

Resim 1: Eşzamanlı binişme.

Resim 1: Eşzamanlı binişme.

Eğer tarama zamanları ortak iki sinyal birbiri üstüne binerse eşzamanlı binişme meydana gelir.
Kod çözülmesi sırasında her bir darbenin hangi yanıta yada her iki yanıtın ikisine de ait olup olmadığını anlamak mümkün değildir. Bu nedenle kod çözülmesi sonucunda bütünüyle yepyeni ve hatalı orijinal yanıtla ilgisi olmayan yanıtlar devreye girer.
Bu nedenle böyle yanıtlar engellenir!

Bilgisayar kontrolüyle veriler işlenirken, bu boşluklar dikkate alınmaz ve ekrana gönderilmez. Bu, birden fazla sayıda anlamı bulunan veya hatalı yanıtların doğru olanlardan ayrıştırılma işlemine „Binişme Giderme” adı verilir.
Bununla beraber C2 darbesine sahip bir doğru yanıt ile çerçeve iki defa ortaya çıkabilir:

F1 C2 F2 SPI

Resim 2: „Sözde binişme”

F1 C2 F2 SPI

Resim 2: „Sözde binişme”

F1 C2 F2 SPI

Resim 2: „Sözde binişme”

Burada bir „sözde binişme” söz konusudur, yani bu bir doğru yanıttır ve ekranda da görüntülenmesi gerekmektedir. Sonunda, özellikle gerekiyorsa, uçağın pilotu ile telsiz görüşmesi yapılır. İşin kötü tarafı; bu konuşma sırasında uçak ekranda kaybolur.

Yanıtların bir diğer özel durumu da şöyle olabilir: yanıtlar birbiri üzerine binmemiştir, darbeler 20,3 µs gibi bir yakın aralıkta yer alır (örneğin birinci yanıtın F2 si ile, bir sonrakinin F1 i arası gibi). Bu durum „yakın aralıklı (closely spaced)” olarak adlandırılır.
Çok basit binişme giderme devreleri bu durumu bir binişme olarak algılar ve her iki yanıtın çözülebilmesine rağmen ekrana gitmesini engellerler.

BinişmeDarbe resmiİşaret
eşzamanlı
olmayan
binişme
ein Antworttelegramm eines zweiten Transponders fällt zeitlich in die Zwischenräume der ersten Antwort beide Antworttelegramme können decodiert werden
eşzamanlı
binişme
die Impulse eines Antworttelegrammes eines zweiten Transponders fallen zeitlich genau auf die Impulse der ersten Antwort beide Antworttelegramme dürfen nicht angezeigt werden
sözde
binişme
ein zweites Impulspaar der gleichen Antwort hat ebenfalls den Abstand von 20,3µs die Antwort muss angezeigt werden
„yakın aralıklı” zwischen dem letzen Impuls der ersten Antwort und dem ersten Impuls der zweiten Antwort ist ebenfalls ein Abstand von 20,3µs die Antworten müssen angezeigt werden

Çizelge 1: Binişme türleri


Binişme giderme devresi

Tanımlanmış binişme durumlarını algılamak ve uygun bir şekilde gidermek için özel binişme giderme devreleri kullanılır.

hattı geciktirebilir DL 1: 20,3 µs
DL 2: 20,3 µs
DL 3: 20,3 µs
video
to the decoder
H=“Başlatma”
(enable)
Sözde binişme
H=“Çerçeveler tanınıyor”
L=“garbling”

Resim 3: Bir binişme giderme devresi prensibi

hattı geciktirebilir DL 1: 20,3 µs
DL 2: 20,3 µs
DL 3: 20,3 µs
video
to the decoder
H=“Başlatma”
(enable)
Sözde binişme
H=“Çerçeveler tanınıyor”
L=“garbling”

Resim 3: Bir binişme giderme devresi prensibi

hattı geciktirebilir DL 1: 20,3 µs
DL 2: 20,3 µs
DL 3: 20,3 µs
video
Kod çözmeye
H=“Başlatma”
(enable)
Sözde binişme
H=“Çerçeveler tanınıyor”
L=“Binişme”

Resim 3: Bir binişme giderme devresi prensibi

1,45 µs de kapma yapan (yanıt darbe tarama hızı!) gerekli geciktirme iletkenleri bir kaydıran yazmaç (shift register) gibi çalışır. Bütün bu işlemler bilgisayar kontrollü bir devrede gerçekleşir.

Bir normal yanıtta binişme giderme devresinin işlem sırası:
  1. Geciktirme hattı DL1 tarafından çerçeve darbelerinin algılanması
  2. algılanan çerçeve darbelerinin DL2 geciktirme hattında geciktirilmesi
  3. DL3 geciktirme hattında çerçeve darbelerinin birbiri üstüne binip binmediği kontrol edilir ve VEYA kapısına aktarılır
  4. hayır: çözülen kod kabul edilir
  
Bir binişme varsa giderme devresinin işlem sırası:
  1. evet: çözülen kod kabul edilmez
  
Sözde binişme varsa binişme giderme devresi işlem sırası
  1. C2 darbesi ve SPI darbesin sözde çerçeveleri bloke edilir!
  2. çözülen kod kabul edilir.