www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Atmosferin Yapısı

Elektron yoğunluğu
Sıcaklığı
Yükseklik [km]
Troposfer
Tropopause
Ozon miktarı
Stratosfer
İyonosfer

Resim 1: Atmosferin yapısı

Elektron yoğunluğu
Sıcaklığı
Yükseklik [km]
Troposfer
Tropopause
Ozon miktarı
Stratosfer
İyonosfer

Resim 1: Atmosferin yapısı

Elektron yoğunluğu
Sıcaklığı
Yükseklik [km]
Troposfer
Tropopause
Ozon miktarı
Stratosfer
İyonosfer

Resim 1: Atmosferin yapısı

Atmosferin Yapısı

Atmosferi, 2000 ... 3000 km yi bulan yükseklikte bir kılıf gibi yerküreyi saran bir gaz tabakasıdır. Dalgaların yayılmasının gerçekleştiği en önemli bölge olan yerden 500 km ye kadar olan bölge şu katmanlardan meydana gelir:

Troposfer

Troposfer yer yüzeyinden itibaren 11. km ye kadarki atmosferin yere yakın en alt katmanıdır. Bu bölgenin karakteristik özelliği sıcaklığın yukarı çıkıldıkça ortalama -50°C kadar doğrusal olarak azalmasıdır. Meteorolojik oluşumların tamamı bu katmanda meydana gelir.

Stratosfer

11. ve 80. km ler arasında kalan stratosfer olarak adlandırılan bu katmanın daha alt kısımlarında hava sıcaklığı sürekli -40 ila -50°C arasındadır. Bu katmanda ayrıca kalınlığı yaklaşık maksimum 25 km yi bulan bir ozon tabakası bulunur ve 60 km yükseklikte sıcaklık maksimum +50°C ye ulaşır.

Ozon tabakası güneşten yayılan ve sağlığa zararlı morötesi ışınların büyük bir bölümünü soğurur.

İyonosfer

60. km de maksimum değere ulaşan sıcaklık, stratosferin daha yüksek bölümlerinde hızla azalır ve 80. km de en alt değere iner. Buradan itibaren yaklaşık 600 km ye kadarki bölüm iyonosfer olarak adlandırılır. Atmosferin bu en üst katmanında güneş ışınlarının (morötesi- ve gama ışınları) nötr hava moleküllerinin önemli bir kısmını sürekli iyonize etmesi nedeniyle, bu katman iyonosfer olarak adlandırılır. Güneş ışınların çarpmasıyla hava moleküllerinin atomik bağları çözülür, elektronlar serbest kalır, negatif yüklü bu elektronlar ile pozitif yüklü atom çekirdeklerinden meydana gelen iyonlar bu katmana yayılırlar. Elektronların yoğunluğuna bağlı olarak D, E, F1 ve F2 harfleri ile gösterilen bir sınıflama yapılır.

En büyük elektron yoğunluğu yaklaşık 300 km yükseklikteki F2-katmanında görülür. İyonosferdeki bu iyonize katmanların elektron yoğunluğu, günün saatine ve mevsime bağlı olarak değişir ve güneş lekelerinin aktivitesine de bağlıdır. Güneşin morötesi ışınları, her bir katman tarafından az yada çok kuvvetle, ama D, E, F1 ve F2 katmanlarının hepsinde önemli ölçüde soğurulur. Geçip giden morötesi ışınların kalan kısmı stratosferdeki ozon tabakası tarafından tutulur. Geceleyin D, E ve F1 katmanları hemen hemen kaybolur. Gündüzün kuvvetli iyonize olan F2 katmanı geceleri varlığını sürdürür.

D-katmanı yaklaşık 50 kHz dalga boyu bölgesindeki elektromanyetik dalgaları yansıtır. Daha küçük dalga boyları D katmanında zayıflar.

E-katmanı güneşin doğuşunda oluşur ve elektron yoğunluğu öğlene doğru maksimum değerine çıkar, ama geceleri tamamen kaybolmaz. Üzerinde sıkça bir E2-katmanı bulunur.

Es-katmanı (sporadik (ara sıra olan) E-katmanı) kutup ışıkları ile bağlantılı olarak, geceleri, kuralsız biçimde oradan buraya dolaşan iyon bulutları biçiminde ortaya çıkar. Bunlar beklenmeyen ve hatta istenmeyen radyo bağlantılarını mümkün kılabilir.

F2-katmanı elektronları ve pozitif yüklü iyonları, çok yavaş yeniden birleşmeleri sırasında, hatta geceleri de koruması nedeniyle özel pratik bir öneme sahiptir. Bu katman güneşin aktivitelerinden çok etkilenir.