www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Dipleksin Ayarlanması

Verilen bir dipleksin frekans diyagramı:
Y-ekseni skalası 71 ila 76 MHz, X-ekseni 2700 ila 2900 MHz. Aralarında uygun A gönderici çalışma frekansı bulunan, üç adet doğrusal fonksiyon bulunuyor. 19 dalga boyunda dolambaçlı yola sahip ortadaki fonksiyon tüm bandı kat edebilmektedir.
Resim 1: E- Bandında çalışan dalga boyunun 19 katı uzunluğunda bir dolambaca sahip bir dipleksin frekans diyagramı.

Bir dipleks, ayarlanabilir dolambaçlarında aşağıda belirtilen koşullar aynı anda yerine getirilirse en verimli şekilde çalışır:

  1. A - frekansı için faz kayması 0°;
     
  2. B - frekansı için faz kayması 180° olmalıdır.

 
Diyagramda ki değerler matematiksel olarak çıkarılmıştır, öyle ki; dalga kılavuz uzunluğunun aynı olması kaydıyla, birinci frekans yarım dalga boyunun çift tamsayılı katı ve ikinci frekans ise tek tamsayı katı olmalıdır:

fB = fA· (1 + 1 ) fA = 1. Gönderici frekansı
fB = 2. Gönderici frekansı
kv = Dalga kılavuzunda ki dalga boyunun tamsayılı katının katsayısı
(1)

2·kv

Frekans aralığı yapıcı (constructive) olmalıdır. Buna rağmen radar istasyonu bir başka frekans aralığında çalışmak zorunda kalırsa, dipleksin hem gönderici ve hem de alıcı hatlarında büyük kayıpların oluşması kaçınılmazdır.

Bu dipleks için hesaplanan frekans aralığı hem A frekansının üst yarısı ve hem de B frekansının alt yarısı için geçerli olduğundan, (2·fA-fB) frekansı için ilave bir süzgeç konulması gerekir.

Sonuç

Yani, A göndericisinin dalga boyunun 19 katı kadar bir uzunluktaki bir dolambaç ve tam 2736 MHz lik A göndericisi frekansıyla, bu dipleks 72 MHz lik bir frekans aralığında çalışabilir. Bu frekansa ayarlanmış bu dipleks, diğer tüm frekanslarda az yada çok verimsiz çalışacaktır.

Gönderim gücünün dipleksin hemen çıkışında ölçüldüğünden ve dipleksteki iki ila üç desibellik kayıpların magnetron akım değeri yükseltilerek telafi edilebildiğinden, bu verimsizlik olayı ile pek karşılaşılmaz. Bu zayıflama olayı keza sinyal alım hatlarında da görülür! Ve eğer yansıma sinyalinin sadece yarı değeri alıcıya ulaşabilmişse, görevli personel B göndericisinin bilinmeyen nedenlerden ötürü menzili yakalamadığını zannedecektir.

Tek çare, dipleksin karakteristiklerine uyum sağlayan başka bir frekansa geçmektir. Bunun anlamı; 72 MHz frekans bant aralığının bir miktar üzerine çıkmak yada bir miktar altına inmektir. Üretici firmalar tasarımlarında bir kural olarak, ancak iki ila üç megahertzlik bir tolerans verirler. Fakat Alman kuralcılığı bu kavramı pek tanımaz (ve özellikle: bir sabit gibi!), 72 MHz lik bir frekans aralığı istenir ve ayar da böyle yapılır.


Resim 1: E- Bandında çalışan dalga boyunun 19 katı uzunluğunda bir dolambaca sahip bir dipleksin frekans diyagramı.