www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Bistatik Radar Yöntemi

Grafik: Bir radar sinyal yolluyor, helikopterden yansıtılan sinyal farklı bir yerde bulunan diğer radar tarafından alınıyor.

Resim 1: Yansıma sinyallerini karşılıklı olarak alan iki radar birlikte bistatik düzenle çalışıyor.

Gönderici ve alıcı tarafından, zaman-çoklayıcı yöntemle ortak olarak kullanılan bir antene sahip radar sistemlerine monostatik radarlar denilir. Bir bistatik radar ise, her biri kendi antenine sahip, aralarında hatırı sayılır uzaklıklar ve azimut açı açıklıkları bulunan, bir gönderici ile bir veya daha fazla sayıda alıcıdan meydana gelir. Bu nedenle örneğin, bir monostatik radar alıcılar eklenerek bir bistatik radara dönüştürülebilir. Aynı frekansta çalışan iki monostatik radar ile bir bistatik radar oluşturulabilir.

Bir bistatik radarın gönderici ve alıcı üniteleri arasında ki mesafeleri hayli fazladır ve çoğunda azimut açısal açıklıkları da keza fazladır. Eğer, sinyalin yansıdığı hedefin geometrisi nedeniyle (stealth teknolojisi) bir monostatik radar ile doğrudan çok az yada sıfır sinyal yansıması alınırken, bir bistatik radarla aynı durumda bu yansımaları bile almak mümkün olabilir.

Pratikte bu radarlar bir Meteoroloji Radar olarakta kullanılır. Bistatik radar teknolojisi birkaç yıldır Almanya Uzay Merkezi Atmosfer Fiziği Enstitüsünde kullanılmaktadır. (www.pa.op.dlr.de/poldirad/)

Keza askeri alanda da bu sistem önemlidir. „HAWK” füzelerinde kullanılan „yarı aktif” olarak adlandırılan füze kontrol sistemi aslında bir bistatik radardan başka bir şey değildir.

Alıcıların senkronizasyonu gönderici anteninin yan loblara ait direk ışının alınmasıyla gerçekleştirilir. Azimut açı bilgisi ise ana lobun alınma zamanının belirlenmesini takiben hesaplanır. Bazı özel bistatik radarlar hedefin konumunu ilintilendirmek için çoklu alıcılardan meydana gelen sistemleri de kullanır.

Helikopterlerdeki rotor bıçakları hemen hemen aynı hızda dönmeleri nedeniyle (bu hız rotor uçlarında yaklaşık ses hızına ulaşır) kendilerine özgü karakteristik bir Doppler frekansı izgesine (spektrumuna) sahiptirler. Bu da helikopterin yeri ve rotası hakkında bize bir bilgi verir.

NATO nun son Kosova hava operasyonunda muhtemelen teknik veya siyasi nedenle şöyle bir bir taktik uygulandı; bombardıman uçaklarının ateş menzili dışında kalacak şekilde bir radar istasyonundan uçağa sinyal yollandı ve hedeften yansıyan sinyaller hava savunma silah sistemlerini yöneten ikinci bir radar istasyonu tarafından alındı. VHF bandında çalışan P-12 veya P-18 radarları özellikle böyle bir bistatik düzen için çok uygundur. Ayrıca, VHF frekanslarında ki kamuflaj etkisi sadece etkisiz kalmamakta, aynı zamanda rezonans nedeniyle (Mie- saçınımı!) geçersiz olmaktadır.

Bistatik radar

Resim 2: Metre dalga boyunda çalışan bistatik radar

Stealth teknolojisinde uçakların biçimi o şekilde yapılmıştır ki, göndericiye doğru yansıtılandan daha fazla enerji yan taraflara yansıtılır. Bu olay bistatik düzenlemede radarın işini çok kolaylaştırır.

Örneğin, bir optimal düzen şöyle olabilir: Gönderici radar olarak, metre dalga boyunda çalışan, 60 km menzilli, 6° lik çok dar açılı ışın demetine sahip bir P-18 radarı ve 10° lik biraz daha geniş açılı ışın demetine sahip, anteni hareket etmeyen ve göndericisi devre dışı olan, 20 km menzilden yaklaşan hedefleri algılayan bir P-12 radarı. Böylece pahalı bir bilgisayar sistemine ihtiyaç kalmadan füze yöngüdümü mümkün olabilmektedir. Füze fırlatıldıktan sonra, yer kumanda istasyonu füzeye talimatlar yollar, ama bu yöntemde füzenin verdiği tepki sıkça geç kalabilir.