Radartutorial .eu

Radar Sistemlerinin Sınıflandırılması (1)

Radarların kalite ve teknolojileri istenen verilerin neler olduğuna bağlı olarak değişiklik gösterir. Radarları aşağıdaki şemada ki gibi sınıflamak mümkündür:

İmgeli radar/ İmgesiz radar

Radar cihazları iki ana kategoriye ayrılır: İmgeli (yani resim-veren) radar ve imgesiz (yani resim-vermeyen) radarlar. İmgeli tip radar ile alınan verilerden harita benzeri bir resim türetilir. Klasik bir uygulama örneği olarak, meteoroloji radarı ve askeri hava gözetim radarı gösterilebilir. İmgeli radarlar yeryüzünü, gezegenleri, astroidleri ve diğer göksel nesneleri haritalamak, ve askeri amaçla hedefleri kategorize etmek için kullanılır.

İmgesiz radar yönteminde ölçüm sonuçları sayısal değerler olarak verilir. Uygulama örnekleri olarak, radar-yükseklik ölçer ve hız ölçer gösterilebilir. İmgesiz ikincil radar yöntemiyle, lüks sınıftaki modern kara taşıtlarında kullanılan immobilizerli tip (motorun çalışmasını engelleyen) kontak anahtarının aracın içinde olup olmadığını tespit ederiz.

Birincil (primer) radar

Bir birincil (primer) radar, hedefe yüksek frekanslı sinyaller gönderir. Hedeften yansıtılan sinyaller radar tarafından alınır ve değerlendirilir. İkincil (sekonder) radar ünitelerinden farklı olarak, bir birincil radar kendi gönderdiği sinyallerden yansıyan dönüş sinyallerini alır.

İkincil (sekonder) radar

Bu sistemde uçakta bir transponder (transmitting responder) bulunur ve bu transponder ikincil radardan gönderilen kodlanmış sinyalleri alır. Uçaktaki transponderde üretilen kodlanmış aktif yanıt sinyali radara döner. Bu yanıt sinyali bir birincil radar ünitesinin elde edebileceğinden çok daha fazla bilgi ihtiva eder (örneğin yükseklik, tanıtım kodu veya uçakta ki radyo temas kaybı arıza bilgisi gibi).

Darbe radarları

Darbe radarları darbe biçimli yüksek frekanslı sinyaller yayarlar. Gönderilen darbeyi takiben ikinci bir darbe yollanmadan önce, gelen yansıma sinyalinin alınabilmesi için uzunca bir ara verilir. Antenin konumu ve yansıma sürelerinden faydalanılarak hedefin yönü, menzili ve gerektiğinde yüksekliği veya denizden yüksekliği belirlenir.

Sürekli-dalga radarı

Sürekli-dalga radarları sürekli olarak yüksek frekanslı bir sinyal gönderirler. Yansıma sinyali sürekli alınır ve işlenir. Alıcı aygıtının mutlaka gönderici ile aynı yerde bulunması gerekmez. Eğer daha uzakta bulunan bir alıcı, gönderilen ve yansıyan sinyallerin sürelerini karşılaştırabilirse, kuvvetli her bir radyo vericisi bir radar göndericisi gibi de çalışabilir. ABD deki yapılan çalışmalar, üç ayrı TV vericisinden gönderilen sinyallerin değerlendirilmesi ile bir uçağın konumunu kesinlikle tayin etmenin mümkün olduğunu göstermiştir (pasif radar).

Darbe-içi modüleli

Bu radarlar nispeten daha uzun darbe genişliğine sahip, daha zayıf sinyaller yollarlar. Arka arkaya yollanan iki darbe aras8ında kalan süre içinde menzilin belirlenebilmesi için darbe sıkıştırma yöntemiyle modüle edilirler.

Modüle edilmemiş sürekli-dalga radarı

Bu cihazlardan gönderilen sinyallerin genlik ve frekansları sabittir. Bu ekipmanlar daha ziyade hız tayini konusunda yeteneklidirler. Menzil ölçemezler. Trafik polislerince hız ölçümlerince kullanılan cihazlar örnek olarak verilebilir. Lazer frekansında çalışan yeni çıkan cihazlar (LIDAR) hızın yanında, bazı diğer parametreleri de ölçerler.

 

Modüle edilmiş sürekli-dalga radarı

Gönderilen sinyallerin genliği sabittir, frekansları ise modüle edilir. (İngilizce'si: Frequency Modulated Continuous Wave radar). Geçen süreleri hesaplayarak menzil tayini mümkündür. Frekans kaydırılması sayesinde mesafe (= yükseklik) tayin edilebilir. Bu cihazların avantajı, yansıyan sinyallerin alınabilmesi için bir bekleme süresini gerektirmemesi ve ölçüm sonuçlarının kesintisiz alınabilmesidir. Bu radarlar ölçülecek menzillerin çok büyük olmadığı ve daimi ölçülmesi gereken parametrelerin istendiği (örneğin uçakların uçuş yükseklikleri ve meteorolojik radarlarda rüzgar profili ölçümleri gibi) yerlerde kullanılırlar.

Benzeri prensipler, darbe süreleri çok uzun olan ve aynı zamanda iyi bir menzil çözünürlüğü istenen radarlarda da kullanılır. Bu ekipmanlar menzil çözünürlüğü elde etmek için, darbe gönderim süresi içinde gönderdikleri darbeleri darbe sıkıştırma yöntemiyle sıkça modüle ederler.

Bistatik radar

Bir bistatik radar, aralarında oldukça büyük mesafe ve çoğunlukla oldukça fazla bir azimut açısal açıklık bulunan, bir gönderici ve bir alıcıdan oluşur. Eğer hedeften geometrisi nedeniyle, bir monostatik radara direk istikamette bir enerji yansıtılmıyorsa veya bu enerji çok az ise (stealth tekniği!) yine de bir sinyal alınabilir.