www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Radar Sistemlerinin Sınıflandırılması (2)

Değişik radar sistemleri yapılarına ve çalışma prensiplerine ve kullanma amaçlarına göre sınıflandırılmıştır:

Radarlar
Askeri
Sivil
Hava Gözetim
Radarı
Devriye Uçağı
Radarı
Füze Güdüm
Radarı
Savaş Alanı Radarı
Gözetim Radarı
Yöngüdüm Radarı
Füze Güdüm
Radarı
En-Route Radarı
Gözetim Radarı
Hassas Yaklaşım
Radarı
Meteoroloji Radarı
Muhtelif Radarlar
Hız Ölçüm Radarı
Hasarzız Malzeme
Test Radarı
Radarlar
Askeri
Sivil
Hava Savunma Radarı
Hava Gözetim
Radarı
Devriye Uçağı
Radarı
Füze Güdüm
Radarı
Savaş Alanı Radarı
Gözetim Radarı
Yöngüdüm Radarı
Havan Topu
Tespit Radarı
Füze Güdüm
Radarı
Hava Trafik
Kontrol Radarı
En-Route Radarı
Gözetim Radarı
Hassas Yaklaşım
Radarı
Havaalanı Yer
Kontrol Radarı
Meteoroloji Radarı
Muhtelif Radarlar
Meteoroloji Radarı
Hız Ölçüm Radarı
Otomatik Fren
Kumanda Radarı
Hasarzız Malzeme
Test Radarı
Toprak İçine
İşleyen Radarı
Radarlar
Askeri
Sivil
Hava Gözetim Radarı
Devriye Uçağı Radarı
Füze Güdüm Radarı
Savaş Alanı Radarı
Gözetim Radarı
Yöngüdüm Radarı
Füze Güdüm Radarı
En-Route Radarı
Gözetim Radarı
Hassas Yaklaşım
Radarı
Meteoroloji Radarı
Muhtelif Radarlar
Hız Ölçüm Radarı
Hasarzız Malzeme
Test Radarı

Resim 1: Radarların kullanım amaçlarına göre sınıflandırılması

Çok işlevli radarlar

Mekanik olarak hareket etmeyen bir aktif Faz Dizi Anten çok sayıda küçük GaAs yarı iletken yükselticilerden beslenen düz yayın panellerinin oluşturduğu bir yüzeydir. Bu elemanlar değişken darbeler gönderirler ve böylece detaylı bir radar resmi elde edilebilir. Tipik bir anten paneli yaklaşık 2000 yayın elemanından oluşur. Komple 360° lik bir mekanik dönüşü algılamak için, bu panellerden her 90° lik bölüm için bir adet olmak üzere, toplam 4 adet panel bulunur.
 

Çok hedef izleme radarı

Çok hedef izleme radarının [MultiTarget Tracking Radar (MTTR)] işlevleri şunlardır:

Hava Trafik Kontrol Radarı

Hava trafik kontrol radarları hem askeri ve hem de sivil havaalanların da kullanılır. Uçağa takılacak radarlar, uçakta taşınan diğer ekipmanlar gibi, sınırlı hacım ve ağırlıkta olacak şekilde tasarlanırlar. Bu kısıtlamalara rağmen, uçakta taşınan radarlar, gemilerde bulunan ve sahile konuşlanmış benzerleri kadar eşit sinyal tepe gücünü sağlayacak kapasiteye sahiptir. Bir savaş uçağında bulunan radarın ana görevi düşman uçağını aramak, önünü kesmek ve yok etmektir. Modern uçaklarda bulunan bu radarlar meterolojik bilgilerde sağlarlar, ayrıca çarpışma önleme ve yöngüdüm (navigation) gibi işlevleride vardır.

Hava Gözetim Radarı

Bu radarlar, Hava Trafik Güvenlik operatörleri tarafından uçakların kimliğinin tanınmasında, yaklaşan uçakların iniş sıralamasında ve bireysel yaklaşım kontrollerinde kullanılır. Ayrıca bu radarlar başka radarlardan, örneğin hava savunma radarlarından gelen verileri veya ikincil radarlardan (küçük hava alanları hariç) gelen Mod-4 koordinat verilerini ilintilendirirler. Bu radar şebekesi her türlü hava koşulları altında çalışabilir. Genellikle E-bandında çalışırlar ve menzilleri 120 km ye kadardır.

„En-Route” Radarı

Bir En-Route radarı çoğunlukla L-bandında çalışır ve yer kontrole azami 450 km kadar menzillerde ki düz hatta bulunan hedefler hakkında bilgi aktarır. Bunlar özellikle havaalanı çevresi dışında kalan hava bölgesi içindeki hava trafiğini gözlemler.

Hassas Yaklaşım Radarı

Hassas Yaklaşım Radarları, bir uçağın sıfır görüş şartlarında dahi emniyetle alana inebilmesini sağlar. Radar sayesinde uçağın yanaşması ve inişi sonuna kadar algılanır ve uçağa eşlik edilir. İdeal iniş hattından sapmalar pilota telsizle bildirilir veya otomatik pilota bilgisayar bağlantısı ile aktarılır.

Havaalanı Yer Kontrol Radarı

Yer Kontrol Radarı [Surface Movement Radar (SMR) veya ASDE (Airport Surface Detection Equipment)] hava alanlarında özellikle sisli havalarda veya kötü hava koşullarında, yüzey taşıt trafiğinin gözetimi için çok yaygın kullanılır. Bir Havaalanı Yer Kontrol Radarı havaalanında apronlar dışında kalan, uçakların manevra alanı olarak belirlenmiş iniş, kalkış alanlarını ve uçaklara yanaşan taşıma araçlarının kullandıkları yolları gözetler. Bu radarlar nano-saniye mertebesinde çok düşük süreli ve J-bandından X-bandına kadar ki frekans aralığında darbeler yollarlar. Böylece en küçük mesafelerde bile yüksek çözünürlük elde edilebilir.

Meteoroloji Radarı

Yakın bölge- ve geniş hacim meteoroloji radarları dönen bir anten (dakikada 3 ila 6 tur) sistemine sahip birincil radarlardır. Meteoroloji radarının uçuş güvenliği için hayati bir önemi vardır. Fakat buradaki cihazlar, uçuş güvenliği için özel tasarlanmış cihazlardır.

Birden fazla yükseklik seviyeleri için hava resmi dakikada bir veya daha fazla sayıda güncellenir. Bu miktar, antenin dönüş hızına ve istenen yükseklik seviyesi adedine ve bu seviyelerin karmaşıklığına bağlıdır.

Meteoroloji radarları son yıllarda yağış ölçümleri ve tehlikeli hava koşullarının önceden bilinmesi konusunda çok önem kazandı.

Hava Savunma Radarı

Hava savunma radarları çok geniş bir alan içinde yer alan hava hedeflerinin konumunu, rotasını ve hızını tespit ederler. Hava savunma radarlarının menzili 450 km (sıkça daha fazla), azimut tarama açısı 360 derecedir.

Resim: TAFLIR der Schweizer Luftwaffe

Hava Gözetim Radarı

Hava gözetim radarları, uzak menzillerde bulunan düşman uçak ve füzelerinin konumunu, rotasını ve hızını önceden tespit etmek için erken uyarı sistemlerinde kullanılırlar. Düşman saldırısı hava savunma sistemine zamanında verilen alarm ile önlenebilir. Bir ülkenin hava sahasının sağlıklı bir gözetimi, çoğunlukla bir iletişim ağı ile birbirlerine bağlı, geniş gözetim kapasitesine sahip sabit radarlarla sağlanabilir.

Bir hava gözetim radarının menzili 450 km den fazla, azimut tarama açısı tam dönüşü sağlamak üzere 360 derecedir. Hava gözetim radarları sağladıkları konum bilgisine bağlı olarak iki sınıfa ayrılırlar. Sadece menzil ve azimut açısı bilgilerini veren radarlar 2-boyutlu (2D)radarlardır. Menzil, azimut açısı ve yükseklik bilgilerini tamamını veren radarlar ise 3- (3D) radarlardır

Resim: Lockheed Martins, Hava Gözetim Radarı AN/FPS 117

Devriye Uçağı Radarı

Hava gözetim radar sisteminin diğer bir görevi, hava devriye görevini yürüten avcı-bombardıman uçağına düşman uçağının önünü kesmesi için kılavuzluk yapmaktır. Kimliği bilinmeyen hedef hakkında ki bilgiler, yer kontrol operatörü tarafından uçağa telsizle yada bilgisayar bağlantısı ile aktarılır. Bir savaş uçağında bulunan radarın ana görevi, düşman uçağını aramak, önünü kesmek ve yok etmektir. Bu yüzden uçak borda radarında hedef izleme özelliğin bulunması gerekir.

Resim: Eurofighter EF 2000 savaş uçağı burun radarı ECR 90

Füze Güdüm ve Kumanda Radarı

Patriot füzeleri yerden havaya hareketli rampalardan atılabilen bir hava savunma sistemidir. 60 lı yılların ortalarından başlayarak bu sistem uçak ve füze saldırılarına karşı geliştirildi ve son zamanlarda kısa menzilli balistik füzelere karşı kullanılmak üzere konuşlandırılmaya da başlandı.

Savaş Alanı Gözetim Radarı

Savaş alanı gözetim radarının görevi, düşmanın savaş birlikleri ve kimlikleri tanınmayan savaş uçakları, füzeler ve insansız hava araçları hakkında alarm ve/veya bilgi vermek; dost kuvvetleri yanlışlıkla kardeş kuvvetlerle karşı karşıya getirmemek ve düşman hedeflerinin konumlarını kumanda ve kontrol merkezlerine bildirmektir.

Resim: BOR-A 550 radarı

Füze Güdüm Radarı

Bir füzeye düşman hedefini bulabilmesi için kılavuz bilgileri sağlayan bir radardır. Füzeler düşman hedeflerinin önünü kesmek için üç yöntem kullanırlar:

  1. Işın- süren füzeler, vurulacak hedefe doğru yönlendirilmiş bir ışın demetini takip ederler;
  2. Özgüdümlü füzeler, hedeften yansıyan radar enerjisini algılar ve özgüdümle yolunu bulur; Yansıyan enerjinin kaynağı füze üzerinde bulunan radar veya atış rampasıdır ve bu yansıyan enerji füze üzerinde bulunan bir alıcı tarafından alınır;
  3. Pasif özgüdümlü füzeler hedeften yayılan enerjiyi algılayarak hedefi bulur.

Resim: Rapier

Savaş Alanı Radarı

Savaş alanında kullanılan radarların menzilleri kısadır. Ancak belirli bir görevi yapmak için çok özel yeteneklerle donatılmıştır. Donanma ki savaş gemilerinde bulunan özel radar antenleri, sürekli çok-işlevli radarlarla değiştirilmektedir.

Resim: Çok işlevli gemi radarı „Variant”

Havan Topu Tespit Radarı

Bir havan topu tespit radarı düşman havan topu hedeflerinin balistik uçuş yörüngesini tespit eder ve bu hedeflerin noktasal koordinatlarını süratle karşı saldırı yapabilmesi için topçu bataryalarına aktarır.

Resim: COBRA Radarı

Muhtelif Sivil Radarlar

Radarlar belirlenmiş menzillerde mutlaka bir ölçüm (veya yer tayini) yapılması gereken her yere tesis edilir. Bunun bir sonucu olarak, sivil amaçlı radarlar çok geniş bir alanda kullanılmaktadır.

Hız Ölçüm Radarı

Hız ölçüm radarı çok özel bir sürekli-dalga radarıdır. Bu radar hız ölçümü için Doppler frekans tekniğini kullanır. Bu teknik dalga boyuna bağlıdır ve genellikle K–bandındaki yüksek frekanslar kullanılır.

Resim: Hız Ölçüm Radarı „Traffipax Speedophot”

Yöngüdüm (navigasyon) Radarı

Yöngüdüm radarları gemilerde yöngüdüm ve yüzey gözetimi için kullanılır. Bir gemici kısıtlı görüş şartlarında geminin sefer emniyeti için çoğunlukla kendi gözüne güvenir. Çıplak gözle sefer yapabilmek için görüş menzilinin açık olması gerekir, halbuki gemiciler sisli havalarda da yollarına devam etmek isterler. Gemi, hava koşullarının çıplak gözle seyri engellemesi durumunda, radar yöngüdümü sayesinde, dar bir su yolu üzerinde yakında bulunan gemilerin konumlarını yeterli bir hassasiyetle tespit ederek bu su yolunda emniyetle yoluna devam edebilir

Otomatik Fren Kumanda Radarı

Resimde Mercedes-Benz SL-Class bir binek otosunun radyatör ızgarası ile Mercedes amblemi arasına gizlenerek monte edilmiş DISTRONIC duyarga görülüyor. İlerde kullanılması planlanan bu sistemle 150 m menzil içerisinde ki trafik hareketi kaydedilebilecek ve öndeki araç ile belirli bir mesafeyi korumak üzere otomatik frenleme yaptırtacaktır.

Toprak İçine İşleyen Radar

Toprak İçine İşleyen Radar son otuz beş yılda geliştirilmiş yeryüzünün yüzeyine yakın kısımlarının araştırması için kullanılan yüksek çözünürlüklü bir jeofizik yöntemdir.

Resim: Toprak İçine İşleyen Radar

Hasarsız Malzeme Test Radarı

Özel tasarlanmış bir radar ile malzeme içine işleyerek malzemenin hataları tespit edilebilir.