www.radartutorial.eu Radar Temelleri

Radarda Tetikleme Darbeleri

Radar Tetikleme Darbeleri bir radar aygıtındaki zamansal kontrol darbeleridir. Bunlar her bir darbe periyodunda hangi devrenin ne zaman göreve başlayacağını tayin ederler. Eski radar aygıtlarında „iğne darbe” olarak adlandırılan bu darbeler eşzamansız tıkamalı salıngaç (asynchronous blocking oscillator) ya da multivibratör gibi çalışan tüplü devreler tarafından üretiliyordu. Modern radar aygıtlarında bunlar artık darbe tepelerinin ya da darbe sürelerinin takip eden devreleri kontrol ettiği kısa süreli dikdörtgen darbelerdir. Bunlar burada bir yüksek kararlılığa sahip ana –salıngacın (master oscillator) ürettiği frekanslar bölünerek ve mantıksal işlemlerden (logic operations) geçirilerek eşzamanlı olarak üretilirler.

Ana Saat
Darbe Üreteci
Frekans
Sayıcı
Saat Darbe
Üreteci
Tetikleme
Darbesi
Üreteci
Uyartıcı
Dalga
Biçimleme
Üreteci
Zaman-Kontrol
Duyarlılığı
Devresi (STC)
Gönderici
Dubleks
Aygıt
Alıcı
Analog-Sayısal
Dönüştürücü

Resim 1: Bir radarda zamanlama, tetikleme darbelerinin üretilmesi ve dağılımı

Ana Saat
Darbe Üreteci
Frekans
Sayıcı
Saat Darbe
Üreteci
Tetikleme
Darbesi
Üreteci
Uyartıcı
Dalga
Biçimleme
Üreteci
Zaman-Kontrol
Duyarlılığı
Devresi (STC)
Gönderici
Dubleks
Aygıt
Alıcı
Analog-Sayısal
Dönüştürücü

Resim 1: Bir radarda zamanlama, tetikleme darbelerinin üretilmesi ve dağılımı

Frekans
Sayıcı
Saat Darbe
Üreteci
Tetikleme
Darbesi
Üreteci
Gönderici
Dubleks
Aygıt
Alıcı
Analog-Sayısal
Dönüştürücü

Resim 1: Bir radarda zamanlama, tetikleme darbelerinin üretilmesi ve dağılımı. (Etkileşimli resim)

Resim. 1 de en çok kullanılan tetikleme darbesi üretim türü ve saat darbelerinin ana kullanıcıları görülmektedir. Taban referansı (time base) GPS-uydularının UTC-kodlanmış zamanı ile bile eşzamanlaşabilen (be synchronized) bir ana salıngaç tarafından üretilir. Bu salıngaç genellikle yüksek kararlılığa sahip, örneğin 100 MHz de salınan ve faz açısında ilave kararlılığı sağlamak için termostat takılabilen bir kuvars salıngaçdır.

Bu frekans bir frekans bölücüde alt değerlere bölünür. Tüm bölünmüş frekanslar saat darbe üretecine ve tetikleme üretecine aktarılır.

Resim 2: Dört adet kaydırılmış sistem saat darbesi

Resim 2: Dört adet kaydırılmış sistem saat darbesi

Saat-üreteci tüm radar sistemi için bir sistem saat darbesi üretir. Ana salıngacın nispeten frekansı yüksek olan bu darbesi tüm alt devrelere öyle kolayca dağıtılamaz. Hemen ilk engel bu frekansta bir çınlama (resonance) yapabilen, devreler arasındaki iletkenlerin uzunluğudur. 100 MHz de bir iletkenin 1 m uzunluğu neredeyse bir dipolunki kadardır. Bu nedenle saat darbesi 25 MHz gibi bir alt değere bölünür. Bununla birlikte 100 MHz lik bir saat darbesinin her bir devredeki hassasiyetini sağlamak için, 25 MHz lik darbe de bir birinden darbe süresinin dörtte biri kadar kaydırılmış dört farklı frekansa bölünür. Bu darbelere Saat 1,2,3 ve 4 denilir ve bu darbelerin cepheleri bir birine göre 1/100 MHz = 10 ns süreyle kaymıştır. Böylece her bir devre kendi dâhili çalışma zamanına (internal run time) ve iletkenlerdeki gecikme sürelerine uyumlu beslenebilir.

Bir radarın en önemli tetikleme darbeleri, gönderim darbelerini başlatan ve süresi gönderim darbesinin süresi kadar olan darbelerdir. Keza, bu zaman referansı bir belirli kaydırma değerine uygun olarak yapılır. Örneğin, bir analog ekranı başlatan darbe, gönderim sinyalleri tetikleme darbesinden 39 µs kadar daha erkendir. Bu başlatma darbeleri genellikle radarın sinyal gönderdiği evrede faal olmayan alıcı ve sinyal işleme gibi devreleri dâhil tüm devrelerine sağlanır. Süresi gönderim sinyalinin süresi kadar olan darbe genellikle Darbe Biçimleme Üreteci, Uyartıcı ve (eğer PIN-diyotları kullanılmışsa) Dubleks Aygıtı gibi sinyal gönderme anına kadar aktif olan tüm devrelerde kullanılır. Keza bu darbe hem başlangıç noktasından geriye, hem de bitim noktasından ileriye doğru her iki yönde genişletilebilir. Örneğin, gönderici devresinin güç yükselticisine radar sinyallerinin gönderilmesinden kısa bir süre önce besleme geriliminin verilmiş olması ve bu gerilimin gönderim sinyalinin bitiminden kısa bir sonra kesilmesi gerekir.